شاگردی نویافته از شمار شاگردان میرداماد
دوره 3، شماره 2، اسفند 1403، صفحه 63-80
https://doi.org/10.30481/psa.2025.465660.1061
کاظم استادی
چکیده میرداماد (متوفی 1040ق) عالمِ ذیفنون دورۀ صفویه و از نسل علمای جبل عامل و مرعش در شام است که به ایران مهاجرت نمودهاند. او دارای تألیفات گوناگونی است و شاگردان متعدد و قابلتوجهی را پرورش داده و سالیان زیادی در چند شهر محل اقامت خود (خراسان، قزوین و اصفهان)، تدریس معقول و منقول داشته است؛ هرچند که بسیاری از شاگردان او ناشناخته ماندهاند. اکنون و در دورۀ معاصر که بسیاری از نسخههای خطی، تصحیح و منتشر شدهاند و غالب نوشتجات خود میرداماد نیز در معرض توجه قرار گرفتهاند، میتوان ضمن پژوهشهایی در برخی اوراق پراکنده و تکنگاریها و نیز یادداشتها و حاشیههای نسخ خطی موجود، شواهد و اطلاعاتی را به دست آورد که بهوسیلۀ آنها، برخی دیگر از شاگردان میرداماد، شناسایی و معرفی گردند. در پژوهش حاضر، ضمن معرفی برخی از نسخههای خطی آثار میرداماد در کتابخانه شخصی شیخ محمد خاتون عاملی (متوفی 1059ق) و دیگر کتابخانهها، به تجزیه و تحلیل برخی دادههای بهدستآمده پرداخته میشود تا ضمن آن، وضعیت شاگردی یکی از عالمان همدورۀ میرداماد، یعنی ابنخاتون مورد تأمل قرار گیرد. در بررسیهای انجامشده، مشخص شد که شیخ محمد خاتون (پیشوای دولت قطبشاهیان) با میرداماد ارتباط داشته و به نظر میرسد که شاگرد او بوده است.