پژوهشنامه مطالعات اسنادی و آرشیوی

چکیده  شهر بارفروش در دوره قاجار به واسطة رونق تجارت داخلی و خارجی، محل رفت و آمد، فعالیت و اسکان تجار مهمی بود که علاوه بر انجام کارهای تجاری، در امور عام‌المنفعه نیز فعالیت داشتند. وقف اموال و دارایی‌ها یکی از فعالیت‌های عام‌المنفعه این طبقه در شهر بارفروش دورة قاجار بود. بررسی مندرجات وقف­نامه­های آن‌ها به کسب اطلاعات از انواع، مصارف، ویژگی‌های موقوفات این طبقه اجتماعی و نیز دست‌یابی به اطلاعاتی ناب در خصوص مشاغل، بازارها، کاروان‌سراها، خانه‌ها، تکایا و مساجد و محلات شهر بارفروش در دورة قاجار، کمک خواهد کرد. این ﭘﮋوﻫﺶ بر آن است با روش‌ تحلیل‌ محتوا و از طریق مطالعة مندرجات و محتوای وقف­نامه­های تجار واقف شهر بارفروش، مسائلی‌ همچون‌ مصارف‌ موقوفات تجار، میزان‌ و تنوع‌ موقوفات‌ و کارکرد آن‌ها را بررسی‌ و تبیین‌ نماید. یافته‌های تحقیق نشان‌ می‌دهد در میان‌ اموال‌ وقف‌شده تجار‌ زمین، دکان، خانه و کاروان‌سرا بیشترین‌ فراوانی‌ را داشتند و در مورد مصارف‌ موقوفات تجار بارفروش‌، تعزیه‌داری و عزاداری امام‌ حسین‌^(ع‌) در رتبة‌ اول، امور خیریه و عام‌المنفعه و امور طلاب و مدارس علوم دینی در مراتب بعدی قرار دارند‌. در عصر ناصرالدین‌شاه و سال‌های بعد از آن، ایجاد موقوفات در بین تجار بارفروش رونق بیشتری داشت.